O ludzkim pragnieniu wolności – „Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki”

Kolej podziemna to określenie tajnego systemu przerzutowego, prowadzonego głównie przez abolicjonistów: byłych czarnoskórych niewolników i białych ludzi, opowiadających się za zniesieniem niewolnictwa. Była to sieć bezpiecznych kryjówek, domostw i społeczności oraz podziemnych tuneli i dróg, którymi transportowano zbiegłych niewolników, Murzynów z południa Stanów Zjednoczonych do innych części kontynentu… Główna bohaterka powieści Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki decyduje się uciec z plantacji bawełny przy pomocy kolei podziemnej, która jest jej jedyną szansą na porzucenie okowów niewolnictwa. Ryzykuje życiem, by po latach nieludzkiego traktowania, wykorzystywania i poniżania, zyskać należną wolność i szacunek. Jednak droga do nich wcale nie będzie taka prosta…

Powieść Colsona Whiteheada, choć silnie osadzona we współczesnych realiach, jest historią w pełni fikcyjną i w całości skoncentrowaną na postaci Cory – czarnoskórej niewolnicy, od urodzenia przebywającej na plantacji bawełny w stanie Georgia. W miejscu, w którym już jako trzecie pokolenie, po swojej babce i matce, jest wykorzystywana, poniżana i zmuszana do ciężkiej pracy. Jej codzienność składa się wyłącznie z trudów niewolniczego życia, dlatego kiedy inny niewolnik, Ceasar, proponuje jej ucieczkę, pomimo ogromnego ryzyka, decyduje się na niebezpieczną podróż. Kolej podziemna staje się dla niej jedyną szansą ucieczki, ale też ogromnym wyzwaniem i próbą. Jako czytelnicy poznajemy historię jej podróży, a w zasadzie ciągłej ucieczki i ukrywania się przed poszukiwaczami takich jak ona. Obserwujemy jej silne pragnienie wolności, będące największą motywacją w tej niełatwej podróży oraz przyglądamy się emocjom, które targają nią na kolejnych etapach ucieczki. Bo to właśnie emocje stanowią jeden z najważniejszych elementów całej książki. Silne i podświadome – takie, które odczuwamy również my podczas lektury. Opowieść Cory to niezwykle emocjonalna, chwilami wręcz poruszająca historia, do której należy podejść z odpowiednią dozą wrażliwości i empatii dla drugiego człowieka.

Źródło: Empik.com

Wolność to podstawowe prawo każdego człowieka. Jednakże niektórym zostało ono w pewnym momencie odebrane… Colson Whitehead, wykorzystując czasy niewolnictwa w Stanach Zjednoczonych, przygląda się temu aspektowi. Analizuje pojęcie wolności oraz ukazuje jego różne rodzaje i formy, w zależności od perspektywy. Pyta, co właściwie oznacza być wolnym, także w dzisiejszych czasach. Samo niewolnictwo w USA staje się z czasem jedynie pretekstem i podstawą do rozmowy o szerszym, współczesnym kontekście. Rozważania do jakich skłania nas autor, nie sprowadzają się jedynie do dyskusji nad wybranym okresem historycznym, ale dotykają uniwersalnych i bardzo aktualnych tematów. Cała powieść zyskuje przez to zupełnie nowy wymiar odczytywania i postrzegania jej treści. Zaczynamy patrzeć na nią przez pryzmat współczesnych czasów, w których niewolnictwo niestety ciągle jest obecne…

Książka Colsona Whiteheada to przede wszystkim historia Cory oraz opowieść o  pragnieniu wolności. Pomimo kolei podziemnej w tytule, z samej powieści nie dowiemy się o niej za dużo. Stanowi ona jeden z elementów fabuły, co prawda znaczący jeśli chodzi o rozwój akcji, jednak w ogólnym rozrachunku gubiący się wśród innych motywów. Szkoda, bo organizacja, jaką była kolej podziemna, stanowi niezwykle ciekawą część historii niewolnictwa Stanów Zjednoczonych. Na kartach powieści nie znajdziemy nic o jej dziejach, funkcjonowaniu ani powstaniu; obserwujemy ją jedynie w epizodycznych sytuacjach. Kolej podziemną… należy więc traktować bardziej jako powieść obyczajową niż jako źródło wiedzy o tym przedsięwzięciu.

Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki to świetnie napisana i dobrze skonstruowana powieść o poszukiwaniu swojej tożsamości oraz podświadomym pragnieniu wolności. Niezwykle uniwersalna i sugestywna; widać w niej echa współczesnych problemów. To także niezwykle emocjonalna i poruszająca historia Cory, uciekinierki z plantacji bawełny. Opowiadając historię jednej dziewczyny, Colson Whitehead ukazuje całą społeczność czarnoskórych niewolników. Przedstawiając ich życie oraz opisując nieludzki sposób, w jaki byli traktowani, oddaje im hołd oraz należny szacunek. Nie popadając w pompatyczność i pretensję, pozwala wybrzmieć prawdzie. Rzetelnie i z należytym wyczuciem opisuje niesprawiedliwość i okrucieństwo niewolnictwa, tym samym zmuszając czytelnika do refleksji. Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki może nie szokuje ani nie rewolucjonizuje naszego myślenia, ale w prosty i szczery sposób ukazuje kwestie, o których trzeba pamiętać i o których trzeba mówić.

Wiktor Bury

Umysł ścisły o kompletnie nieścisłych zainteresowaniach. Z biblioteki i księgarni odciągnąć go równie trudno, co z sali kinowej lub galerii sztuki. Nie śpi, bo czyta.

Brak komentarzy

Zostaw komentarz

Twój adres email nie będzie publikowany